Nilgün Güneş, Gülay Altınbudaklı, Işıl Külahlı, Belma Aydın ve Birkan Sunar… Farklı yerlerde, farklı işlere soyunan, farklı yaşlarda beş ayrı girişimci kadın…

Kadın girişimci sayısının toplam kadın nüfusuna oranının binde yedilerde seyrettiği ülkemizde, artık bir yerden başlamak gerektiğine karar veren ve daha fazla beklemenin anlamsızlığının farkına varan beş kadın…

Ortak noktaları, krizin etkileri henüz dinmemişken kadın girişimci olarak piyasada “ben de varım” demeleriyle sınırlı değil, sadece. Türkiye’deki kadın girişimci sayısını arttırmak ve kadın girişimciye destek olmak amacıyla kurulan Kadın Girişimciler Derneği (KAGİDER), bu beş bayanın yollarını kesiştiren yer olmuş.

Yola tek başına çıkan beş bayan da, uzman desteğine, danışmanlığa ve ‘bir bilen’e ihtiyaç duyduklarını hissettikleri noktada KAGİDER’le karşılaşmış. Kimisi müşterisi aracılığıyla, kimisi televizyon programında, kimisi de gazete ilanıyla tanımış KAGİDER’i. Ve bulundukları yerden, hemen KAGİDER’ e ulaşmışlar, aradıkları desteği ve dayanışmayı bulma umuduyla.

En büyük hayalleri kendi işinin patronu olmaktı
En büyük hayalim kendi işimi kurmaktı” diye başlıyorlar söze… İlgi duydukları, merak ettikleri veya tecrübe sahibi oldukları alanlarda kollarını sıvayıp, başarısız olma riskini de göze alarak işe koyulmuşlar hepsi de. Krizin ülke ekonomisini derinden sarstığı, pek çok küçük firmanın sıkıntıya düştüğü bir dönemde, 2002 yılında büyük birer cesaret örneği göstererek kendi işlerini kurmuşlar.

Kişiye özel çikolata tasarımından, bitkisel doğal sabun üretimine kadar çeşitli alanlarda faaliyet gösteren firmalarında, işin en keyifli kısmının yeni fikirler üretmek ve ürünlerinin tasarımını yapmak olduğunu söylüyorlar.

Kurdukları işler de genellikle Türkiye’de daha önce el atılmamış konulardan oluşuyor.

…

İşe kendi evinde kurduğu atölyede başlayan Birkan Sunar’ın bitkisel doğal sabunlarının aylık üretimi, şu anda yedi bine ulaşmış durumda.

…

Kadınların pekçok engeli aşması gerekiyor

Türkiye’de kadının girişimci olarak ekonomik hayata katılması çok sık rastlanan bir durum değil. Türkiye’de kadınlar daha çok hizmet sektöründe kendilerine uygun işler bulabiliyorlar. Kadınlar kendi işinin patronu olmak isteseler bile bunu hayata geçirmek için pek çok engeli aşmaları gerekiyor.

Bir iş başlatmak için gerekli olan ekonomik kaynaklarının kısıtlı olması, hukuki ve finansal konularda ihtiyaç duyduğu danışmanlığa ulaşamamak, çevresinden, ailesinden destek görememek, ailesi ve çocuğuna daha fazla vakit ayırmak zorunda kalmak gibi sorunlar, girişimci olmak isteyen kadının karşısına çıkan ilk engeller.

Projesine destek olacak fon ve maddi kaynaklara ulaşabilen girişimci kadınları ise, uzun ve karışık başvuru formları, yorucu bir bürokratik süreç bekliyor. 2002 yılında kadar da, girişimci olmak isteyen kadınlara uzman desteği veren profesyonel bir kuruluş yoktu. 2002 yılının Eylül ayında, Meltem Kurtsan öncülüğünde kurulan Kadın Girişimciler Derneği, girişimci kadınların ihtiyacı olan desteği ve dayanışmayı sağlamaya hazır.

KAGİDER her yıl beş projeyi destekliyor

KAGİDER, Türkiye’deki kadın girişimci sayısının azlığından yola çıkan iş kadınları tarafından; girişimci olmak isteyen kadınlara destek olmak ve kadınların ekonomik hayata girişimci olarak katılmalarını özendirmek amacıyla kuruldu.

KAGİDER’in amacı, Türkiye’de varolan kadın girişimcilerin gelişimini ve işbirliğini sağlamak. İki yıldır faaliyet gösteren dernek, her yıl beş projeyi desteklemeyi hedefliyor. Bir iş başlatıyor olmak ve desteğe ihtiyaç duymak KAGİDER’e başvurmak için yeterli koşullar. Tabii ki en temel şart, kadın olmak…

Dernek yetkililerince uygun görülen proje sahiplerine, KAGİDER’in kendi üyeleri arasından görevlendirdiği uzmanlarca danışmanlık hizmeti veriliyor. Girişimci kadınlara ücretsiz eğitim ve seminer hizmeti sunuluyor. Fizibilite raporu hazırlamaktan, fon kaynağı bulmaya kadar çeşitli konularda eğitim veriliyor.

Dernek, fon kaynağı değil

Bu arada şunu da belirtelim KAGİDER direk bir fon kaynağı değil. Kadınlara fona nasıl ulaşabilecekleri, kredi başvurusu için yapmaları gerekenler anlatılıyor. Dernek; girişimci kadınlara, görevlendirdiği danışmanlar aracılığıyla hukuk, mevzuat, finansal konular, satış ve pazarlama teknikleri, müşteri potansiyelini arttırma konularında uzman desteği veriyor.

KAGİDER; kadın girişimciye kredi ve teşvik kolaylıkları sağlanması için, hükümet yetkilileriyle de görüşmeler gerçekleştiriyor. KAGİDER’in uzun vadede hedeflediği; Türkiye’de kadın girişimcinin dünyadaki diğer örnekleri gibi, devlet tarafından desteklenmesini sağlamak.

İşte bu beş kadın da KAGİDER’den danışmanlık desteği alarak, iş hayatında başarı merdivenlerini çıkmaya başladılar. Bugün için geldikleri noktaya baktığımızda, aradıklarına ulaştıklarını görmek mümkün. KAGİDER’deki yetkililerin kendilerine büyük bir içtenlikle yardımcı olduklarını söyleyen hanımlar, ileride kendi alanlarında büyük firmalarla yarışacak konuma geleceklerine inanıyorlar.

Girişimcilik ruhları ve yaptıkları işe olan inançlarına, KAGİDER’in desteğini de ekleyince kendilerine olan güvenleri daha çok artan girişimci kadınlar, emin adımlarla ilerliyorlar ve girişimci kadınlara şöyle sesleniyorlar: “Kendinize güvenin ve yılmadan devam edin!”

…

Osmanlıca’da onun işini yapanlara “Sabuni” deniyordu

Birkan Sunar, klasik Türk müziği eğitiminden sonra on sene bilgisayar sektöründe çalışmış bir halkla ilişkiler uzmanı. Eşinin işi nedeniyle şehir değiştirmek zorunda kaldıktan sonra, branşına uygun iş bulamayan Sunar, çareyi kendi işini kurmakta bulmuş.

Doğal sabunlarla hobi olarak ilgilendiğini söyleyen Sunar, kendini bu konuda geliştirmeye karar verip araştırmalarına başlamış ve bir kimyagerden aldığı destekle evinde küçük bir atölye kurarak deneylerine başlamış.

Birkan Hanım çalışmalarına başladıktan sonra, sabun yapımı ve tarihiyle ilgili Türkçe kaynakların azlığını fark edip, bu konuda Türkçe bilgiler içeren bir internet sitesi kuruyor. Ardından 2002 yılında Turuncu Limited unvanıyla şirketleşiyor. Turuncu Limited, Osmanlıca sabun yapan kişi anlamına gelen ‘Sabuni’ markasıyla bitkisel doğal sabun üretimi ve pazarlaması yapıyor.

Başlarda “sen git, patronun gelsin” tepkileri ile karşılaştım

Kadın girişimciye yönelik tüm çalışmaları desteklediğini söyleyen Sunar, atölyesinin bulunduğu Ankara Çayyolu, Alacaatlı köyündeki kadınlardan, Sabuni ürünlerinin ambalaj çalışmasında profesyonel destek alıyor.

Girişimci bir bayan olmanın kimi zaman olumlu, kimi zamansa olumsuz yönleriyle karşılaştığını söyleyen Sunar, şirketleşme aşamasında bürokratik işlemlerini takip ederken, “Sen git, patronun gelsin” şeklinde tepkilerle karşılaştığını anlatıyor. Birkan Sunar, kadınların çalışma hayatının içine girdikten sonra, kadın olmaktan kaynaklanan bazı engellerle otomatik olarak karşılaştıklarını söylüyor ve ekliyor: “Erkek egemen toplumumuzda, bir bayan olarak kendi başınızın çaresine bakmak fikri hoş karşılanmamakta ve ‘zaten beceremez’ düşüncesiyle ciddi bir güvensizlik hakim olmakta. Bu düşüncelere kulak tıkasanız bile, zaman zaman bu tarz düşünceler kişinin performansını düşürüyor.”

Ve KAGİDER ile tanışıyor…

Birkan Sunar; elindeki olanaklarla en iyisini yapmaya çalışırken, başarıya ulaşmak için profesyonel desteğe ihtiyacı olduğunu fark ettiği sırada KAGİDER’le karşılaşmış.

Atölyesini ziyaret eden bir müşterisi aracılığıyla KAGİDER’le tanışan Sunar, derneğe yaptığı başvurudan sonra, 2003 kapsamında desteklenen ilk beş proje arasına seçilmiş. Sunar KAGİDER’le olan ilişkisini şu sözlerle anlatıyor:

“Çalışma hayatımda özgürlüğümü ilan ettiğim ve karmaşık duygulara kapıldığım bir dönemde KAGİDER hayatıma girdi. Dernek temsilcilerinin ilgileri beni çok olumlu etkiledi. KAGİDER vasıtasıyla bir çok profesyonel yönetici ile tanışma fırsatı buldum. Yeni girişimcilere sahip çıkmaya gönüllü kişilerin varlığı ve benimle bilgilerini paylaşmaları beni çok motive etti.”

KAGİDER’in iş planının her aşamasında rol alarak kendisini her türlü konuda yönlendirdiğini söyleyen Sunar, dernekten yönetim-organizasyon, pazarlama, finansal bilgiler ve hukuk gibi şirket işleyişindeki temel konularında destek almış.

Katıldığı eğitim çalışmalarında yeni girişimci bayanlarla da tanışma fırsatı yakalayan Sunar, KAGİDER’in kendilerine bir anahtar verdiğini, kapıyı açmanın ise girişimciye düştüğünü düşünüyor: “Bizler şanslı girişimcileriz çünkü KAGİDER gibi kuruluşlar var. Bizden önceki nesiller, özellikle de kadınlar bu imkanlardan yoksunlardı. Bize destek olanlar bize bir anahtar vermekteler. Kapıyı açmak bize düşer.”

Birkan Sunar başarının ilk kuralının istemek ve çalışmak olduğuna inanıyor: Sunar, “Kendi ayaklarının üzerinde durma kararı vermek ve uygulamaya başlamak çok önemli. Oturduğunuz yerden sürekli hesap yapmak, önünüze hep bir engel ve korku getirmekte. Bir yerden gözünüzü karartıp başlamak gerekir” diyor.

Çok değil bundan bir buçuk yıl önce kurulan bir kadın örgütü KAGİDER… Zaten üyeleri olan ‘kadın girişimciler’in de uzun bir tarihi yok Türkiye’de. Bu nedenle Eylül 2002′de sadece 37 kadın girişimciyle yola çıktılar. Ama çok hızlı yol aldılar. Ekim, 2002′de dernek merkezlerine yerleşirken, 2003 başında üye sayıları 50′yi geçmişti.
Vizyonlarını ‘geleceğin iş dünyasında etkin kadın girişimciler yaratmak’, misyonlarını da ‘ekonomik değer yaratan kadın girişimci sayısını artırarak ekonomiye katkıda bulunmak’ olarak belirleyen derneğin üye sayısı, bugün 100′e dayandı. Dernek yönetimi, yıl sonuna kadar üye sayısının 150′ye çıkmasını bekliyor.
KAGİDER, böylesine hızlı bir büyümeyle ‘her başarılı erkeğin (arkasında değil!) yanında başarılı bir kadının da’ olacağını gösterdi.

Sıra orduyu kurmakta…

Türkiye’de kadın girişimci sayısı konusunda kesin bir istatistik yok. Kayda değer ölçekte 500 kadar kadın girişimci olduğu tahmin ediliyor. KAGİDER’e de bu durumda yeni girişimciler yaratmak kalıyor. Bu yüzden
Anadolu’da şubeleşmeyi planlayan dernek, yeni girişimciler yaratmak için kadın girişimci adaylarından proje topluyor.
Gelen projeleri değerlendiren dernek, ışık gördüğü iş fikirlerinin hayata geçirilmesi için her türlü desteği veriyor. Bu desteğin başında eğitim ve mentorluk geliyor. Kadın girişimciye işini nasıl kuracağı, nasıl yöneteceği öğretiliyor.
Dernek üyeleri, kadın girişimci adaylarına iki yıl boyunca kılavuzluk ediyor. Bu süre sonunda da şirket kurulmuş, girişimci ordusuna bir kadın daha girmiş oluyor. Derneğin bu yolla hayata geçirdiği 4 proje bulunuyor. Proje sahibi kadınlar daha şimdiden 300 bin euro ciroya ulaşmışlar bile.

Kadınlar mülk fakiri

“Kadınların önündeki en önemli engellerden biri de sermayeye ulaşamamaları” diyor KAGİDER Başkanı Meltem Kurtsan ve devam ediyor:
“Çünkü Türkiye’de mülkün sadece yüzde 8.5′i kadınların üzerinde. Bu rakam ABD’de yüzde 50. Türkiye’de iş kuracak kadınların kredi alma imkânı da yok. Bankaya gidiyor, ipoteği yok, mülkü yok. Bunu kolaylaştırıcı bir mekanizmaya ihtiyaç var.”

Yabancılar örgütlenmeyi tamamladı

KAGİDER, Türkiye’deki kadın girişimcilerin sayısının artırılması için hükümeti, işbirliğine çağıradursun, ABD, Kanada ve Avrupa ülkeleri bu işin üzerinde önemle duruyor.
ABD’de kadın girişimcilere yol göstermek üzere kurulmuş 100 Kadın İş Merkezi’nin yanında ‘Kadın İşletmeleri Ulusal Konseyi’ de faaliyet gösteriyor.

Kanada’da Başbakanlık bünyesinde bir Kadın Girişimciliği Güçlendirme Birimi kurulmuş. Belçika’da Uçan Girişimci Programı, İsveç İş Geliştirme Ajansı, İngiltere Kadın İş Ağları, Avrupa’da kadın girişimciliği konusunda örnek uygulamalar arasında sayılabilir.

Kurtsan’a göre bu ülkelerde uygulanan modeller incelenerek Türkiye için uygun bir model belirlenebilir. Bunun tek başına dernek tarafından gerçekleştirilemeyeceğini söyleyen Kurtsan, ilgili birimler ile hükümetin de bu konuya destek vermesi ve ortak bir politika oluşturulması gerektiğini belirtiyor.

‘Kadınlar komple güçlendirilmeli’

Kadınların komple güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Kurtsan şöyle devam ediyor: “Çünkü girişimcilik sadece finansman kaynağı yaratmakla da olmuyor. Kadın kocasından dayak yemiyor, eğitimini tamamlamış, çocuklarını güvenli ellere bırakabiliyor, ailesinin yaşlılarına bakılabiliyor olması lazım. Dolayısıyla kadının çalışabilmesi için diğer engellerin de bertaraf edilmesi lazım.”

Kurtsan bu engellerin kuracakları kadın fonu ile bir nebze olsun bertaraf edilebileceğini söylüyor. Çünkü Kurtsan’a göre bu fon, kadın sorunları konusunda çalışan örgütlere de kaynak sağlarak kadınların yerel yönetimlerdeki temsil oranını yüzde 1′in üzerine çıkaracak. Ayrıca, gayrimenkul sahibi olanların yüzde 8.5′ini oluşturan kadınların sayısında artış olacak.

Kurtsan şöyle devam ediyor: “Nüfusun yarısı da kadın olduğuna göre büyük bir işgücü kullanılamıyor. Erkekler bir yolunu bulup girişimci oluyorlar ancak kadınlar çeşitli engeller nedeniyle girişimci olamıyorlar. En önemli sorun da eğitim ve sermaye.

Devlet büyüklerimizden bugüne kadar aldığımız tepki: ‘Kadınlar çok güçlüdür. Benim evde karım söz sahibidir. Ben ona saygı duyar ve severim’ şeklinde oldu. Biz burada bilimsel çalışmadan, ülke ekonomisinden söz ediyoruz. Bu açıdan olaya bakılması lazım. Kadın sorunu artık sadece kadınların sorunu değil. Türkiye’nin demokratikleşmesi için kadınların farklı bir yere gelmesi lazım. Bu da Türkiye’nin sorunu. Bu bilinci yaratmak zorundayız.”

Kadın Fonu ile ilgili olarak Nur Ger de, “Kadın derneklerinin hepsinin temel ihtiyacı para. Özel bir fon nasıl yaratabiliriz diye yola çıktık ve kadın fonu kuruldu. Bugün için çekirdeğini oluşturduk. Tüketicisinin kadın olduğu tüm şirketlerden destek bekliyoruz. Bu kaynaktan sadece sivil toplum kuruluşları yararlanacak” diyor.

Yüzde 4′ü boşanmış

Türk kadın girişimcisinin profiline gelince, dünyada kadın girişimciler hizmet sektöründe yoğunlaşırken Türkiye’de de ise ağırlıklı olarak tekstil ve finans sektörlerinde faaliyet gösteriyorlar.

Kadın girişimcilerin medeni durumlarına bakıldığında, yüzde 69′unun evli, yüzde 4′ünün de boşanmış olduğu görülüyor. Hiç evlenmemişlerin oranı ise yüzde 21.

Girişimci kadın aranıyor

KAGİDER, potansiyel kadın girişimcilere yönelik destek veriyor. İşlerini kurmaları, büyütmeleri ve güçlendirmeleri için gerekli olan eğitim ve danışmanlık hizmetlerini veren dernek, öncelikle ‘aday proje’ başvurularını değerlendiriyor.

Öncelikle ‘Aday Proje Komitesi’ kendilerine ulaşan bu projeleri elemeden geçiriyor. Belirlenen projelerin sahipleri dört günlük bir eğitime tabi tutuluyor. Organizasyon şemasından pazarlama, fizibilite ve iş planlarına, ticaret hukukundan finans bilgilerine kadar pek çok alanda uygulamaya dayalı eğitim veriliyor.

Ardından proje sahiplerine yol gösterecek mentorlar (kılavuz) belirleniyor. Dernek üyeleri arasından seçilen mentorlar da özel bir eğitim görüyorlar.

Eğitimlerin ardından iki yıl sürecek mentor - aday ilişkisine başlıyor. Kadın girişimci adayları, her konuda mentorlarından danışmanlık alıyorlar.

İki yıl içinde adayın şirketi hayata geçiyor.

Her 6 ayda bir, 5 girişimci aday belirleyen dernek, yılda 10 kadın girişimci adayını şirket sahibi yapmayı amaçlıyor.

Ayrıca dernek, Türkiye’nin her bölgesinden başvuruda bulunmak isteyen aday proje sahipleri için,”girişimcilik süreci ve proje başvuru kriterleri üzerine” bir günlük ücretsiz eğitim de düzenliyor.

Eğitim ve başvuru için katılımcıların 25 yaşını doldurmuş olmaları, ve projelerinin; l en az 5 kişiye istihdam yaratması; l yaşama geçirilmek üzere düşünülmüş ve planlanmış olması; l iş alanında katma değer yaratması ve devamlılık arz edecek kriterler içermesi gerekiyor.

Desteklenen aday projeler

… Birkan Sunar / Doğal Sabun Ticareti
Sabunculuk mesleğine hobi olarak başlayan Birkan Sunar da, işe evde kurduğu küçük atölyesinde başlamış. Şu anda 10 çeşit ürünle butik üretim yapan bir atölyesi bulunan Sunar, zeytinyağı bazlı aroma terapik el yapımı cilt sabunları üretip pazarlıyor..

Seminerde, KAGİDER Başkan Yardımcısı Yasemin Tutal Güzelkan, KAGİDER ve misyonunu; üyelerinden Melek Elmas Bar girişimcilik kriterlerini anlatacak. Başarılı bir girişimcinin hikayesi ise Miyase Bülbül tarafından aktarılacak. Geçen yıl KAGİDER’in desteklediği proje sahiplerinden Birkan Sunar son bir yıldır KAGİDER’le geçirdiği süreci anlatacak. Roza Hatem KAGİDER proje desteği ve aday başvuru kriterleri konusunda bilgi verecek.

Proje başvurusu için katılımcıların 20 yaşını doldurmuş olmaları, ve projelerinin; en az 5 kişiye istihdam yaratması, yaşama geçirilmek üzere düşünülmüş ve planlanmış olması, iş alanında katma değer üretmesi ve devamlılık arz edecek kriterler içermesi gerekiyor. Proje başvurusu için 0212 213 01 62 veya 63 no’lu telefonlardan bilgi alınabilir. Başvuru için son tarih, yarın.

Bir yıl içinde üç projenin hayat bulmasını ve üç kadının kendi işlerinin patronu olmasını sağladılar. ..

Bir yıl önce Turuncu Doğal Ürünler Şirketi’ni kuran Birkan Sunar da bitkisel doğal sabun üretimine geçmiş. “Sabuni” markası ile ayda 5 bin sabun imal ediyor.

…KAGİDER, bu üç kadına pazarlama, finansman ve yönetim gibi pek çok konuda danışmanlık yapıyor ve onları yüreklendiriyor.